Koop dit boek op Bol.com

His Dark Materials (part I): Northern Lights
1 stemmen
Niveau:
GENRE: coming-of-age THEMA: religion
Tagged on:                 



Boekbeschrijving

His Dark Materials (part I): Northern Lights

Het begin

Lyra and her dæmon moved through the darkening Hall, taking care to keep to one side, out of sight of the kitchen. The three great tables that ran the length of the Hall catching what little light there was, and the long benches were pulled out ready for the guests. Portraits of former Masters hung high up in the gloom along the walls. Lyra reached the dais and looked back at the open kitchen door and, seeing no one, stepped up beside the high table. The places here were laid with gold, not silver, and the fourteen seats were not oak benches but mahogany chairs with velvet cushions.
Lyra stopped beside the Master’s chair and flicked the biggest glass with a fingernail. The sound rang clearly through the Hall.
‘You’re not taking this seriously,’ whispered her dæmon. ‘Behave yourself.’
Her dæmon’s name was Pantalaimon, and he was currently in the form of a moth, a dark brown one so as not to show up in the darkness of the Hall.
‘They’re making too much noise to hear from the kitchen,’ Lyra whispered back. ‘And the Steward doesn’t come in till first bell. Stop fussing.’
But she put her palm over the ringing crystal anyway, and Pantalaimon fluttered ahead and through the slightly open door of the Retiring Room at the other end of the dais. After a moment he appeared again.
‘There’s no one there,’ he whispered. ‘But we must be quick.’
Crouching behind the high table, Lyra darted along and through the door into the Retiring Room where she stood up and looked around. The only light in here came from the fireplace, where a bright blaze of logs settled slightly as she looked, sending a fountain of sparks up into the chimney. She had lived most of her life in the College, but had never seen the Retiring Room before; only Scholars and their guests were allowed in here, and never females. Even the maidservants didn’t clean in here. That was the Butler’s job alone.

^ Terug naar boven



Algemeen

Lyra Belaqua is een meisje dat in Oxford woont, in een oud gebouw op het universiteitscomplex waar ze ook haar privéopleiding krijgt. Haar oom, Lord Asriel, betaalt haar scholing. De wetenschappers in Oxford onderzoeken hoe ze erachter kunnen komen wat de geheimzinnige Stof (‘Dust’) is, een materiaal dat verantwoordelijk zou zijn voor de (erf)zonde. Kinderen hebben deze Dust nog niet. Waarschijnlijk komt het door hun onschuld: zolang ze geen pubers zijn, is hun dæmon een dier dat wisselende vormen aanneemt, na de puberteit is het altijd hetzelfde dier. Een kind en zijn dæmon zijn onafscheidelijk: zonder zijn dæmon gaat een kind heel snel dood. Maar onderzoekers proberen die dæmons van de kinderen te scheiden teneinde te ontdekken wat die dæmon van een jong kind zo uniek maakt, en zo ook achter de eigenschap van de Dust te komen.
Lyra gaat, samen met haar dæmon Pantalaimon, op zoek naar de laboratoria in Lapland, dicht bij het Noorderlicht. Daar ontmoet ze ook die mysterieuze ‘oom’ Asriel weer. Maar eerst zal ze nog moeten ontsnappen aan de vreemde en meedogenloze Mrs Coulter, die alles weet van die akelige laboratoria.

^ Terug naar boven

Boekinformatie

ERK Niveau:
B2

Schrijver:
Philip Pullman

Jaar van uitgave:
1995

Aantal pagina's:
397

Tijd waarin het verhaal zich afspeelt:
Een fantasietijd

Plaats van handeling:
Oxford, Zuid-Engeland en Svalbard (Lapland) (maar ook veel denkbeeldige plaatsen)

Bijzonderheden:
Dit is deel I van de trilogie 'His Dark Materials'

De drie delen zijn:
I ‘Northern Lights’ (a.k.a. ‘The Golden Compass’) (1995)
II ‘The Subtle Knife’ (1997)
III ‘The Amber Spyglass’ (2000)

^ Terug naar boven


Het boek - onderwerp

IS HET BOEK VOOR JOU INTERESSANT?

De lezer moet openstaan voor een oorspronkelijke visie op geloof en godsdienst. Daarnaast is Northern Lights een echt fantasyboek, dat zeker niet bedoeld is voor jonge kinderen (hoewel de hoofdpersoon Lyra wel een jong meisje van elf jaar oud is): de thema’s zijn veel te zwaar en te complex voor kinderen om te begrijpen (en ook te macaber, zo nu en dan).

Een interesse in geloofszaken en in reizen is een voordeel. De lezer die dit boek als een avonturenboek leest, zal er echter ook van genieten. Wel zal de lezer bereid moeten zijn om deel II en deel III te lezen om erachter te komen hoe het afloopt met Lyra, haar dæmon en haar vele vrienden.

WAT MOET JE WETEN?

Veel algemene kennis veronderstelt het boek niet: het verhaal speelt zich voor het merendeel in een denkbeeldige wereld af.

Enige culturele kennis is wel een pre. Het boek verdiept zich in religieuze kwesties: de strijd tussen goed en kwaad, de erfzonde, de rol van de kerk, de wetenschap versus de godsdienst. Kennis van de Bijbel is zeker een voordeel voor het begrijpen van het verhaal. Voor wat betreft literaire kennis zou het mooi zijn als de lezer iets van de Engelstalige klassieken weet: Pullman verwijst in een citaat boven elk hoofdstuk naar beroemde dichters zoals Shakespeare, Milton, Blake en Shelley.


Het boek - Moeilijkheid

DE TAAL

Het vocabulaire is soms lastig, met name wanneer Pullman wetenschappelijke of religieuze zaken beschrijft. Bij de actiescènes is dit uiteraard niet het geval: een minder geïnteresseerde lezer zal die moeilijke stukken kunnen overslaan en toch het verhaal goed kunnen blijven volgen.

DE TAAL EN HET VERHAAL

De zinnen zijn over het algemeen niet lang; datzelfde geldt voor de alinea’s. Het verhaal kent heel veel dialogen.

Northern Lights is lastig in te delen op een niveau. Het is een boek dat over een meisje (van elf jaar oud), en later over een jongen en over nog heel veel kinderen gaat, die op reis gaan. Het lijkt wat dat betreft op een kinderboek, maar dat is maar schijn. De hoofdpersoon, Lyra Belacqua, heeft – zoals ieder persoon in deze (parallelle) wereld – een geest (ziel?) die om haar heen loopt, zweeft en springt: een dæmon, met wie ze praten kan, een geest in het lijf van een dier (een dier dat bovendien nog van vorm kan wisselen). Zoiets zou nog wel kunnen in een kinderboek: de fantasie van kinderen is immers onbegrensd. Maar dan gaat Lyra op weg naar de hemel, waar haar vader ook naar toe op weg is, om God ter verantwoording te roepen voor Zijn schepping. En alsof dat nog niet genoeg is, heeft Lyra ook nog een moeder die probeert de dæmons te scheiden van nog jonge kinderen, hen daarmee hun ziel ontnemend. De uitleg van het gedrag van deze ouders leidt tot een filosofie over de zin en onzin van het leven en van het geloof. Dus zeker geen kinderboek, maar wel een boek voor nadenkende jongeren  ouderen. Vandaar dat het niveau voor young adults niveau B 4c is.

De beschouwingen over geloof, leven en dood maken de taal ook niet eenvoudig, terwijl er toch heel veel spannende, gemakkelijk te begrijpen delen in het boek zitten. Daarmee komt het taal-(ERK-)niveau op B2.


Schrijfstijl:

Pullman is een begenadigde verteller. Zijn uitleg en uitweidingen over religieuze en wetenschappelijke onderwerpen zullen niet veel lezers afhouden van dit spannende verhaal.


Het boek - het verhaal

Actie:

Northern Lights is een boek vol actie. Het voert de lezer mee van (een soort middeleeuws) Oxford via Londen en de Fens in East-Anglia naar Lapland. In de volgende delen gaat de reis nog veel verder, met name door droomlanden (of beter: nachtmerrielanden). De lezer krijgt nauwelijks tijd om adem te halen, te meer daar Lyra, haar dæmon Pantalaimon en de vrienden die hen in de loop van de reis vergezellen heel veel meemaken.

Tijd:

Het verhaal wordt chronologisch verteld. Wel wordt er zo nu en dan een tipje van de sluier over het verleden opgelicht, omdat de lezer moet weten, wie die ouders van Lyra nu precies zijn en waardoor zij gedreven worden tot hun daden.

Plaats:

De roman begint in Oxford, maar dan Oxford in een afwijkende tijd: het lijken wel de middeleeuwen die hier beschreven worden. Van Oxford trekt Lyra naar het oosten, naar het graafschap East-Anglia, waarna ze per schip afreist naar Lapland.

Verhaallijn:

Er zijn verschillende verhaallijnen, die zich echter concentreren rond het verhaal van Lyra. Lyra gaat op zoek naar de dæmons van twee jongens, Roger en Billy, die door Mrs Coulter gestolen zijn. Op reis naar de plek waar de dæmons zijn, wordt Lyra geconfronteerd met het verhaal van haar vader, die God ter verantwoording  wil roepen voor het verknoeien van Zijn schepping.

Verteller:

Er is een auctoriale verteller, die in detail het verhaal van Lyra vertelt. Maar zo nu en dan zijn er uitstapjes naar de avonturen van de vrienden en metgezellen van Lyra.
De auteur heeft zeker een bedoeling met dit boek (of beter: met de trilogie His Dark Materials). Vooral gaat het om de eeuwige strijd tussen goed en kwaad. Maar er is geen rol weggelegd voor een oordelend of mededogend God; de rol van God (en van de religie) is volgens Pullman uitgespeeld in deze wereld. Pullman citeert aan het begin van zijn trilogie de Engelse (christelijke) dichter John Milton (1608-1674):

‘Into this wild abyss,
The womb of nature and perhaps her grave,
Of neither sea, nor shore, nor air, nor fire,
But all these in their pregnant causes mixed
Confusedly, and which thus must ever fight,
Unless the almighty maker them ordain
His dark materials to create more worlds,
Into this wild abyss the wary fiend
Stood on the brink of hell and looked a while,
Pondering his voyage …’

(Paradise Lost, Book II)

Het lot van de onschuldige kinderen ligt in de handen van gewetenloze schurken, die de dæmons stelen omdat zij een enorme energiebron vormen: dæmons van kinderen hebben nog geen vaste vorm (die vorm is altijd een dier), omdat het kind onschuldig is en nog niet belast is met de erfzonde. De (erf)zonde belast de mens zodra hij/zij volwassen is geworden (en dus zodra zijn/haar dæmon een vaste vorm heeft aangenomen). Het klinkt allemaal erg theoretisch en theologisch, maar Pullman legt het helder uit.
Overigens is het boek ook zonder zulke achtergrondkennis prima te lezen.

 


Het boek - de karakters

Hoofdkarakters:

Het boek kent veel karakters. Maar het hoofdpersonage in de drie delen is Lyra, samen met haar dæmon Pantalaimon.

Bijfiguren:

Er spelen veel karakters mee in de trilogie, ook al in dit eerste deel. In Oxford zijn dat de leraren van Lyra, maar ook die mysterieuze vrouw, Mrs Coulter, die plotseling op bezoek komt, evenals de schimmige Lord Asriel. Bij de zigeuners zijn het John Faa en zijn kornuiten. In Lapland komen daar nog andere karakters bij, zoals de gepantserde beer Iorek Bynison en de ballonvaarder Lee Scoresby. Daarnaast heeft elk karakter zijn of haar eigen dæmon.

Er zijn duidelijk goede en slechte karakters in dit boek: de kinderen aan de ene, en de wetenschappers en theologen aan de andere kant. Hoewel de lezer in de loop van het verhaal toch ook meer begrip zal kunnen opbrengen voor de gedragingen van de slechteriken.

 


Het boek - verder

Film:

Northern Lights is verfilmd (onder de Amerikaanse titel van het boek: The Golden Compass).

Overig:

Northern Lights is deel I van de driedelige serie His Dark Materials. Het kwam in de USA uit met de titel The Golden Compass. Het is een confronterend boek (en een confronterende trilogie), omdat de schrijver een overtuigd atheïst is, die met dit kinder-/jeugdboek duidelijk wilde maken dat de rol van God op aarde is uitgespeeld. Vandaar dat het boek door een aantal lezers niet gewaardeerd zal worden.


^ Terug naar boven


Auteur en Werken

Informatie over Philip Pullman.


^ Terug naar boven

Meer

Leessuggesties:

Als je dit een mooi boek vond, zou je ook kunnen lezen:
• The Lord of the Rings van J.R.R. Tolkien
• Harry Potter and the Philosopher’s Stone van J.K. Rowling
• The Hunger Games van Suzanne Collins


Citaat:
‘That left them with the problem to decide what Dust was. And given the Church’s nature, there was only one thing they could have chosen. The Magisterium decided that Dust was the physical evidence for original sin. Do you know what original sin is?’
She twisted her lips. It was like being back at Jordan’s, being quizzed on something she’d been half-taught. ‘Sort of,’ she said.’ (p.369)

Vragen over het boek:

1. Op welk moment krijgt de lezer door wie Mrs Coulter in werkelijkheid is? Waarom maakt Philip Pullman haar identiteit niet direct bekend?
2. Wat hebben de ‘elementary particles’ met ‘original sin’ en met ‘dust’ te maken?
3. Welke rol speelt het geloof in deze roman? Wat vind je van de manier waarop Pullman dit onderwerp behandelt?
4. Welke rol speelt de wetenschap in deze roman? Wat vind je van de manier waarop Pullman dit onderwerp behandelt?
5. Lees het citaat uit Paradise Lost aan het begin van het boek (zie ook hierboven bij ‘Verteller’). Wat maakt dit citaat duidelijk over de roman Northern Lights?



^ Terug naar boven